De duistere wereld van Rich Black

Rich Black, zwart opgebouwd uit de vier drukkleuren, gooit nog eens wat roet in het eten. Hoe werkt het? En waarom lijkt het zo onduidelijk? Hoe maak je een mooi diep zwart vlak?

Zwart is toch gewoon zwart?

Zwart ziet – in principe – op ieder scherm hetzelfde uit. Simpel gezegd: als alle lampjes (pixels) op je scherm uit zijn, dan is het zwart. Er is simpelweg geen licht en de achtergrond is zwart. De kleuren worden opgebouwd uit Rood, Groen en Blauw (RGB – de additieve kleurmenging). Maar helaas heeft dit met druk- en printwerk niets te maken. Daar is het juist andersom. We hebben papier en daarop drukken we inkten in de kleur Cyaan, Magenta en Geel en o ja, er is ook nog Zwart (de subtractieve kleurmenging). Dus als we zwart willen, dan gebruiken we gewoon zwarte inkt, toch?!

Ja en nee. Drukt een drukker een vlak 100% zwart op een vel papier, dan zie je: donkergrijs! Vul in Adobe InDesign een vlak met 100% zwart en print het: donkergrijs! Sommige printers doen het best goed en maken er iets van dat behoorlijk donker is, maar het blijft grijs, geen echt diep zwart. Dat moet dus anders.

Let op: InDesign heeft een speciale instelling voor zwart waar je misschien nog niet van wist. Deze instelling kan ervoor zorgen dat het “zwart” (= 100% black) op je scherm wordt weergegeven als Rich Black. En het kan nog erger, want InDesign maakt er ook nog eens Rick Black van wanneer je doe boel naar PDF exporteert. Dat laatste lijkt makkelijk, maar geloof me, je wil liever zelf de controle houden.

Dus hou het zelf in de hand, open je InDesign voorkeuren / preferences en zet die instellingen zoals je ziet in het screenshot. Doe jezelf dat pleziertje! Mooi, vanaf nu bepaal jij hoe zwart er werkelijk uit komt te zien.

InDesign_Preferences_Appearance_Black

Wanneer gebruik je Rich Black?

Rich Black gebruik je eigenlijk alleen in volvlakken die lekker diep zwart moeten worden. Ook bij grote vette letters op posters kan het een prachtig effect geven. Ik zou het afraden om kleine lettercorpsen te voorzien van Rich Black, het zou wel eens nare gevolgen kunnen hebben wanner het raster van één van de kleuren er net even naast ligt, dan krijg je een onscherpe letter. En dat is het laatste wat je wil. Omgekeerd: let ook op met Rich Black volvlakken waar diapositief kleine corpsen en dunne lijnen op worden gebruikt. Het zou een beetje dicht kunnen lopen. En die mooie magere schreefletter is dan ineens niet meer leesbaar. En dat haarlijntje heeft een blauwe, roze of gele waas.

Zwarte lijst voor Rich Black?

In mijn zoektocht naar een goede verhouding voor Rich Black heb ik heel wat verschillende adviezen gehoord en gelezen. Zo bizar als: alles op 100% zetten (de drukker zal je dankbaar zijn als de inkt langs het papier afdruipt), zwart op 100% en de rest op 50% of gewoon een beetje cyaan erbij, variërend van 25% tot 100%.

Werk je in RGB, dan is #000000 de waarde voor zwart. Maar zet deze waarde om naar CMYK met het Fogra27- of Fogra39-profiel en je krijgt draken van verhoudingen. Zie deze mooie voorbeelden:

RGB-zwart naar CMYK-zwart

Wat is een goede verhouding voor Rich Black?

Onderstaande tabel is volgens mijn ervaring de beste verhouding. Welke van de drie ik kies hangt af van de toepassing. In digitale print is de light-versie prima. Ook wanneer er veel magere letters, kleine corpsen of dunne lijnen worden gebruikt is dit een prima optie. Heb je een drukker die schraler drukt dan de norm, dan is medium of heavy een goede keuze. Ook kan het per papiersoort verschillen. Even overleggen met je drukker kan geen kwaad.

Rich Black light medium heavy
Totaal  190%  269%  300%
Cyaan 38% 65% 75%
Magenta 26% 53% 63%
Geel 26% 51% 62%
Zwart 100% 100% 100%

Waarom overtypen als je ze ook makkelijk kan importeren?

Zo graag als ik iemand credits wil geven voor bovenstaande verhoudingen, ik heb geen idee waar ik ze vandaan heb gehaald. Het briefje met deze waardes (zie foto) kleeft al sinds 2001 in mijn boek Vormwijzer van Karel Treebus.

notitie van Rich Black waarden

Zoek je nog alternatieven, koelere of warmere varianten van Rich Black? Er zijn voldoende sites waar je nog meer Rich Black suggesties kunt vinden. Ik heb ze niet allemaal uitgeprobeerd, ik blijf bij mijn vaste recept.


Wat denk jij ervan?

  • Ben je een mens? *